Gwybodaeth i Gleifion
Mawrth 2000
Dyddiad arolygu 2003
Arweiniad ar Dynnu Cefnddannedd - Gwybodaeth i Gleifion
 
Beth yw Arweiniad NICE?
Mae'r Sefydliad Cenedlaethol ar gyfer Rhagoriaeth Glinigol (NICE) yn rhan o'r NHS. Mae'n defnyddio tîm o arbenigwyr sy'n llunio arweiniad i'r NHS a chleifion ar feddyginiaethau, cyfarpar meddygol a gweithdrefnau clinigol. Pan fydd y Sefydliad yn gwerthuso'r rhain, caiff ei alw'n arfarniad. Mae pob arfarniad yn cymryd tua 12 mis i'w gwblhau ac mae'n cynnwys gwneuthurwyr y dechnoleg, grwpiau cleifion a sefydliadau proffesiynol.

Gofynnwyd i NICE ystyried llawdriniaeth tynnu cefnddannedd a rhoi arweiniad i'r NHS a fydd yn helpu deintyddion a llawfeddygon i benderfynu pryd y dylid tynnu cefnddannedd.
 
Beth yw Cefnddannedd a pham y ceir llawdriniaeth arnynt?
Fel arfer mae dannedd oedolion yn dechrau dod trwodd ar ôl 6 mlwydd oed, a'r cefnddannedd yw'r rhai olaf a fydd yn ymddangos (rhwng 18 a 24 mlwydd oed). Weithiau mae cefnddannedd yn achosi problemau wrth iddynt ddod trwodd. Cefnddannedd Cywasgedig yw'r term a ddefnyddir i ddisgrifio'r cefnddannedd hynny nad ydynt yn dod trwodd mewn modd arferol. Dau reswm dros hyn yw diffyg lle neu oherwydd bod dannedd eraill yn y ffordd. Nid yw cefnddannedd cywasgedig yn achosi unrhyw broblemau o gwbl i'r rhan fwyaf o bobl ond gall rhai gael problemau megis llid y deintgig o amgylch, risg uwch o bydredd yn y dannedd, clefyd y deintgig mewn dannedd eraill a phroblemau posibl â dannedd wrth dyfu'n hy^n.

Tynnu cefnddannedd yw'r un o'r llawdriniaethau mwyaf cyffredin a wneir yn y DG. Weithiau tynnir cefnddannedd cywasgedig waeth a oeddynt yn achosi problemau ai peidio. Nid oes unrhyw dystiolaeth ddibynadwy bod cleifion yn elwa ar gael llawdriniaeth ar gefnddannedd cywasgedig nad ydynt yn achosi problemau. Mewn gwirionedd, mae rhywfaint o risg yn perthyn i bob llawdriniaeth.
 
Beth mae NICE yn ei argymell yngl n â thynnu Cefnddannedd?
Yn seiliedig ar y dystiolaeth, mae NICE wedi gwneud yr argymhellion canlynol i'r NHS:
1. Ni ddylid rhoi llawdriniaeth i gefnddannedd cywasgedig sydd yn rhydd rhag heintiad (sef iach). Mae dau reswm dros hyn.
a) Nid oes unrhyw dystiolaeth ddibynadwy bod cleifion yn elwa ar yr arfer hwn.
b) Caiff cleifion eu hamlygu i risgiau llawdriniaeth pan dynnir cefnddannedd iach. Ymhlith y rhain y mae:
  niwed nerfol
  niwed i ddannedd eraill
  heintiad
  gwaedu ac
  yn anaml, marwolaeth.
     
Hefyd, ar ôl cael llawdriniaeth tynnu cefnddannedd mae'n bosibl y bydd cleifion
  yn dioddef o chwyddo a phoen
  yn methu ag agor y geg yn llawn.
     
2. Dylai cleifion a chanddynt gefnddannedd cywasgedig nad ydynt yn achosi problemau ymweld â'u deintydd ar gyfer eu harchwiliadau arferol.
   
3. Ni ddylid tynnu cefnddannedd ond yn achos cleifion a chanddynt gefnddannedd sy'n dioddef o glefyd neu broblemau geneuol eraill. Bydd eich deintydd neu'ch llawfeddyg geneuol yn ymwybodol o'r math o glefyd neu broblem a fyddai'n ei gwneud yn ofynnol i chi gael llawdriniaeth. Mae'r enghreifftiau yn cynnwys:
   
pydredd yn y dannedd na ellir ei drin
y ddannedd waed
systiau neu dyfiannau
clefyd yn y meinweoedd o amgylch y dant
dant yn rhwystro llawdriniaeth arall.
   
Beth ddylwn ei wneud?
Os ydych chi, aelod o'ch teulu neu rywun rydych yn gofalu amdano yn cael problemau gyda'r cefnddannedd dylech drafod y cyngor hwn gyda'ch deintydd neu'ch llawfeddyg.
 
A fydd NICE yn arolygu ei arweiniad?
Bydd. Caiff yr arweiniad ei arolygu ym mis Mawrth 2003. Fodd bynnag, mae rhagor o ymchwil yn cael ei gwneud yn y maes hwn. Bydd NICE yn arolygu'r canlyniadau i benderfynu a oes angen diweddaru'r arweiniad hwn.
 
Gwybodaeth bellach:
Mae gwybodaeth bellach ar NICE ynghyd â'r arweiniad llawn a roddwyd i'r NHS ar gael ar wefan NICE (www.nice.org.uk). Gallwch wneud cais am y wybodaeth hefyd trwy ffonio 0541 555 455.